اصلاح و به نژادی پایه های گیلاس و آلبالو
اهداف به نژادی
با وجود اینکه گیلاس در مقایسه با سیب، گلابی یا هلو از نظر سطح زیر کشت، اهمیت بسیار کمتری دارد، اما اصلاح پایه های گیلاس ، تلاش های تحقیقاتی زیادی را در سال های اخیر به خود اختصاص داده است. بدون شک یکی از دلایل این کار، بالا بردن ارزش محصول است که نسبتا به طور طبیعی پیشرفتی نداشته است. تا این اواخر، ارقام پیوندی که در اکثر باغات قدیمی کشف شده بودند، عملکرد بسیار متفاوتی داشتند و اندازه ی میوه هایشان نیز بسیار کوچک بود. عدم وجود پایه های پا کوتاه به این معناست که تمامی درختان گیلاس یا آلبالو، بسیار بزرگ بود و لذا مدیریت آنها مشکل و مستلزم صرف هزینه ی زیادی بود.
اهدافی که در اصلاح و انتخاب پایه برای درختان آلبالو و گیلاس در سال های اخیر مد نظر هستند، عبارتند از :
- کنترل اندازه ی درخت ( در آلبالو زیاد مهم نیست.)
- بهبود زود بار دهی محصول
- افزایش تولید محصول
- یکنواختی رشد و محصول دهی درختان
- مقاومت به سرما
- سازگاری به خاک های مختلف، خاک های خشک، خاک هایی که زهکشی ضعیف دارند و بالاخره خاک هایی که رس زیادی دارند.
- تحمل یا مقاومت به آفات موجود در خاک، بیماری های خاکزاد و آفات و بیماری های هوازی
- سهولت تکثیر
- عدم پاجوش دهی
- طول عمرمناسب درخت ( عمر تولیدی 12 تا 15 ساله)
علاوه بر این برای توصیه و گسترش یک پایه ی جدید، باید پایه با ارقام مهم پیوندی سازگار باشد.
اهمت هر یک از این معیار ها و تقدم هر یک از آنها نسبت به دیگری در برنامه های اصلاحی، باید تا حدود زیادی متاثر از فشار های محیطی و مدیریتی باشند که تولید گیلاس یا آلبالو را در یک منطقه ی خاص محدود می کنند. به عنوان مثال، در جایی که کارگر، ارزان و فراوان است، پاکوتاهی درخان در مقایسه با مقاومت در برابر مشکلات خاصی که توسط آفات یا بیماری ها به وجود می آیند، اهمیت کمتری دارد. متاسفانه تمام اصلاحگران، طرفدار این اصول ساده نیستند و غالبا صفاتی از قبیل سهولت تکثیر بیش از سیر موارد در اولویت قرار می گیرند.