شرایط خاک گیلاس و آلبالو

در صورتی که باغدار بخواهد مانع از احداث باغ در مکان هایی با خاک نامطلوب و فقیر شود یا خواسته باشد در زمین های حاشیه ای عملیات مناسبی برای افزایش طول عمر و باردهی درختان باغ انجام دهد، باید درک صحیحی از وضعیت خاک مکان مورد نظر داشته باشد. بعضی از مشکلات مربوط به خاک از قبیل نقاط پست، دره های باریک، مناطقی که رشد طبیعی گیاه را کاهش می دهند یا مناطقی که با مبدا گیاه مورد نظر متفاوتند را می توان از طریق بازدید منطقه از نزدیک مشاهده کرد. تمام این موارد حاکی از تفاوت در نوع خاک یا پروفیل منطقه است. بنابراین گودال ها یا چاله هایی که برای تعیین پروفیل خاک محل مورد نظر حفر می شوند، اطلاعات مناسبی را در اختیار باغدار قرار می دهند.

با حفر نیمرخ خاک، شرایط خاک، حجمی از خاک که برای رشد ریشه مناسب است و همچنین مقدار مواد غذایی موجود برای رشد درخت و نیاز به آبیاری و زهکشی مشخص می شوند. در این رابطه بافت و ساختمان خاک دو متغیر مهمی هستند که میزان زهکشی و ظرفیت نگهداری آب را مشخص می کنند و لذا تاثیر زیادی بر ریشه دهی دارند. خاک مناسب گیلاس و آلبالو باید به صورت یک بستر لومی با خاصیت تامپونی خوب و حداقل یک متر عمق، دارای زهکشی مناسب اما با ظرفیت خوب نگهداری آب باشد.

سیستم های ریشه ای گیلاس و آلبالو به زهکشی ضعیف یا خاک های مرطوب حساسند. در خاک های مرطوب منافذ خاک کاملا با آب پر می شوند و در صورتی که کلیه ی منافذ هوا نیز با آب پر نشده باشند فقط منافذ کمی وجود خواهند داشت که حاوی هوا خواهند بود.

جدول- حساسیت پایه های پرونوس به شرایط غرقابی

آب در مقایسه با هوا، اکسیژن کمتری را در اختیار گیاه قرار می دهد و این اکسیژن نیز به کندی در خاک منتشر می شود، زیرا این انتشار از طریق مجاری بین ذرات خاک صورت می گیرد. وقتی منافذ خاک پرآب می شوند، از مقدار اکسیژنی که برای تنف ریشه حیاتی و لازم است، مقدار بسیار ناچیزی باقی می ماند. آزمایشی که زیر نظر بکمن انجام شد، از طریق فعالیت رشدی آلبالوی مونت مورنسی که روی پایه های مهالب کاشته شده در گلدان قرار داشت، حساسیت گیلاس و آلبالو به غرقاب بودن زمین را مشخص کرد. در این آزمایش درختانی که 2 تا 4 روز غرقاب شده بودند، برای بازیابی رشد شاخساره ایشان به 24 تا 40 روز وقت نیاز داشتند. همچنین درختانی که برای 8 روز یا بیشتر غرقاب شده بودند، دیگر فعالیت خود را از سر نگرفتند. این آزمایش نشان داد که حتی یک دوره ی کوتاه غرقابی، می تواند اثرات زیان با طولانی مدتی را برای درخت به بار آورد. علاوه بر این، خاک های مرطوب باعث گسترش پوسیدگی ریشه ی ناشی از Phytophthora می شوند.

پایه های مازارد غالبا در زمین هایی استفاده می شوند که مشکل زهکشی ضعیف دارند، زیرا این پایه ها قدرت ریشه زایی سریع تری از مهالب ها دارند و این ویژگی به آنها این امکان را می دهد که در خاک هایی که به هر نسبت غرقاب هستند، مورد استفاده قرار گیرند. غرقاب مکرر یا سطوح ایستابی بالا ممکن است موجب توسعه ی سیستم ریشه ای کم عمق در قسمت فوقانی لایه های از خاک که معمولا غرقابند، می شود. این گونه سیستم های ریشه ای به تنش های خشکی فصل های خشک سال حاسند و لذا ممکن است موجب استقرار ضعیف درخت شوند.

بافت و ساختمان خاک گیلاس و آلبالو

بافت خاک از طریق اندازه ی ذرات خاک (شن ، سیلت و رس) که اجزای سازنده ی خاک به شمار می روند تعیین می شود. نظم این اجزای اولیه نیز که ساختمان خاک محسوب می شوند، تعیین کننده ی اندازه ی منافذ خاک است. خاک های دارای ذرات بزرگ از بیل خاک های شنی منافذ بزرگی دارند و لذا چنین خاک هایی قادر به نگهداری آب نیستند و با زهکشی که دارند آب را به سرعت به لایه های پایین پرفیل خاک منتقل می کنند. خاک های شنی فاقد ظرفیت نگداری آبند و عدم دارا بودن ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) این خاک ها به این معناست که چنین خاک هایی به راحتی مواد غذایی خود را از طریق آبشویی از دست می دهند. در مناطق خشک غرب آمریکا که غالبا دارای چنین خاک هایی هستند، پایه های مهالب ترجیح داده می شوند، زیرا این پایه ها نسبت به پایه های مازارد، خشکی را بیشتر تحمل می کنند. در چنین شرایطی، معمولا رشد درختانی که روی پایه های مازارد قرار دارند بیشتر از درختان روی پایه های مهالب است.

وجود رس و مواد آلی در خاک باعث چسبیدن ذرات اولیه ی خاک به همدیگر می شود و با چسبیدن این ذرات به هم، خاکانه ها به وجود می آیند. فضاهای موجود در بین ذرات بزرگتر خاک، زهکشی آب را سریع تر می کند، اما مقداری آب نیز در منافذ درون آنها باقی می ماند. خاک هایی از نظر اندازه ی ذرات مناسب و ایده آل می باشند که علاوه بر دارا بودن منافذ کوچک برای نگهداری آب، دارای منافذ بزرگتر برای زهکش خوب آب و انتشار اکسیژن به داخل خاک باشند.

خاک هایی که بافت ریزی دارند، از مقدار زیادی رس تشکیل شده اند و تعداد زیادی منفذ کوچک دارند که موجب کندی زهکشی آب می شوند. این خاک ها براحتی غرقاب می شوند و می توانند برای حیات درختان گیلاس و آلبالو مشکل ساز باشند. بنابر این باغدار باید گونه های درختی دیگری از قبیل سیب، گلابی یا آلو را در این خاک ها کشت کند. در غیر اینصورت چاره ای بجز انتخاب پایه و اصلاح خاک با وسایل فیزیکی وجود ندارد. در این موارد پایه هایی از قبیل مازارد یا پایه ی دورگه ی M×M2 که دورگه ای از مازارد و مهالب است، باید به جای پایه ی مهالب مورد استفاده قرار گیرند.

محدودیت پروفیل خاک گیلاس و آلبالو

ظرفیت نگهداری آب خاک همانقدر که بستگی به بافت خاک دارد، به ویژگی های پروفیل خاک نیز بستگی دارد. تغییرات ناگهانی بافت خاک می تواند حرکت آب زیر زمینی را محدود کند. تغییر یک لایه ی شنی به یک لایه ی رسی یا لایه ی رسی به شنی باعث فرآیندی می شود که مانداب شدن نام دارد و رطوبت اضافی خاک حاصله از این فرآیند در بالای خاک باعث محدودیت رشد ریشه می شود.

علاوه بر این، رشد ریشه در لایه های فشرده ای از قبیل لایه ی فشرده شده در اثر عبور تراکتور، لایه های سخت تحت الارضو لایه های رسی محدود می شود. ریشه ها در این خاک ها نی توانند ذرات خاک را کنار بزنند. منافذ بزرگ خاکی نیز وجود ندارند تا ریشه بتواند در آنها رشد کند. لذا بدلیل اینکه ریشه ها نمی توانند به درون این لایه نفوذ کنند، در بالا آن جمع می شوند. این گونه سیستم های ریشه ای کم عمق در مقابل تنش های خشکی طول فصل حساسیت بیشتری دارند، زیرا حجم ریشه ی کمی برای کسب آب دارند.