انتخاب محل باغ گیلاس و آلبالو

انتخاب محل باغ گیلاس و آلبالو

بسیاری از عواملی که بر سلامت و طول عمر باغات گیلاس و آلبالو موثر هستند، به اندازه ی انتخاب یک مکان مناسب برای باغ حائز اهمیت نمی باشند. عوامل مکانی نامناسب ممکن است موجب کاهش طول عمر مفید باغ شوند، محصول درختان را کاهش دهند و هزینه های نگهداری محصول را افزایش دهند. در عوض عوامل مناسب مکانی می توانند به میزان زیادی محصول را افزایش یا خط آسیب دیدگی از بیماری ها را کاهش دهند. باغداران در رابطه با تصمیم گیری برای احداث باغ، فقط یک بار فرصت دارند و اشتباه در این مرحله می تواند سود دهی باغ را تا حدود زیادی کاهش دهد.

پیشینه ی محل مورد نظر و نوع خاک آن، قابلیت محل را برای تولید گیلاس و آلبالو مشخص می کند. شرایط اقلیمی و محیطی محل نیز به ویژه وضعیت آب و هوایی آن در طول مراحل گلدهی، رشد میوه و برداشت آن، قابلیت کشت محصول خاصی را در مکان مشخص تعیین می کند. این عوامل محیطی، با احتمال ابتلا به بیماری ها، آسیب دیدگی از حشرات یا اثراتی که مربوط به باردهی درخت می شوند و همچنین کیفیت و سلامت کل درخت رابطه ای مستقیم دارند. شرایط رشد درخت بعد از برداشت محصول نیز بر سلامت درخت و طول عمر باردهی باغ اثر گذار است.

لذا در انتخاب یک مکان مناسب برای باغ باید کلیه ی عوامل اقلیمی، شرایط محیطی و عوامل مربوط به خاک محل در نظر گرفته شوند.

شرایط اقلیمی  باغ گیلاس و آلبالو

گیلاس و آلبالو جزء میوه های مناطق معتدله هستند و لذا نیازمند یک فصل رشد گرم و یک دوره خواب زمستانی می باشند. همچنین این درختان برای باردهی و رسیدن میوه هایشان نیازمند یک فصل نسبتا کوتاه عاری از یخبندان و بارندگی ( بارش باران در طول فصل برداشت باعث عارضه ی ترک خوردگی میوه های گیلاس می شود.) هستند.

در ابتدا برای شکسته شدن خواب زمستانه ی درخت و از سر گیری رشد در بهار، نیاز به سرمای زمستانه است. رشد شاخساره ها و گل و میوه ی گیلاس به طور همزمان و پس از شکوفایی جوانه ها صورت می گیرد. شکوفایی جوانه های درختان و شروع رشد آنها، تا حدود زیادی بستگی به ذخایر غذایی سال قبل درختان دارند. هوای گرم و نور مناسب نیز برای بهبود تقسیم سلولی و فتوسنتز لازم می باشند. همچنین این درختان، پس از برداشت نیازمند شرایط رشدی مناسب هستند تا بدین وسیله فرصت کافی برای افزایش ذخایر خود در سال آینده داشته باشند.

اقلیم و نوع خاک نیز از عوامل تعیین کننده ی تامین نیاز آبی از طریق آبیاری می باشند. آبیاری ممکن است در تمام سال و برای تامین آب مورد نیاز درختان و پوشش گیاهی کف باغ انجام شود یا فقط ممکن است در دوره های خشک سال و به عنوان پشتوانه ای برای ذخایر رطوبتی خاک در مواقعی که نیاز آبی درختان به اوج خود می رسد به کار رود.

شرایط اقلیمی باغ گیلاس و آلبالو  فصل زمستان

گستره ی دمایی فصل زمستان و مدت زمان آن از اهمیت زیادی برخوردارند. مناسب ترین دماها برای سرمادهی، فقط دماهای بالای حد یخ زدگی (0 تا C°6 ) می باشند. دماهای زیر حد یخ زدگی هیچ اثری بر تجمع واحد های سرمایی ندارند. درختان گیلاس و آلبالو باید برای ذخیره ی واحد های سرمایی ( برای شکسته شدن خواب درخت)، سرمای کافی را ببینند، اما این سرما نباید طوری باشد که به درختان آسیب وارد کند.

جدول- نیاز سرمایی چند رقم گیلاس و آلبالو. واحد های سرمایی با استفاده از مقادیر وزنی تعیین شده اند.

گونه

رقم

واحد های سرمایی

تعداد ساعات سرمادهی

کمتر از c° 7

پرونوس آویوم

بینگ

900

900

 

امپرور فرانیس

1100

1300

 

ارلی بارلت

1100

1300

 

ون

1150

1350

 

هدل فینگن

1200

1400

پرونوس کراسوس

مونت مورنسی

950

-

 

ریچارد سون به اتفاق همکارانش در همین رابطه مدلی را ارائه کرده است که در آن دماهای بین 2.5 تا c°9.1 ، دماهای موثر، دماهای بین 1.5 تا c° 2.4 و همچنین بین 9.2 تا c° 12.4، دماهای نیمه موثر و دماهای کمتر از c° 1.5 و بین 12.5 تا c° 15.9، دماها غیر موثر در این امر می باشند. اگر درخت در طول دوره ی خواب برای مدت زیادی با دماهای بالاتر از c° 16 در تماس باشد، ممکن است واحد های سرمایی اش واقعا خنثی شوندو بدین ترتیب، مدت زمان لازم برای استراحتش افزایش یابد. با توجه به ارقام درختان گیلاس و آلبالو، این درختان نیازمند 400 تا 1500 ساعت، دمای زیر c° 7 هستند. درمناطقی که زمستان های طولانی دارند، ارقامی که نیاز سرمایی کمی دارند در صورتی که رشدشان در زمان آب شدن موقتی برف ها ئر وسط زمستان شروع شود، ممکن است دچار آسیب زدگی سرمایی شوند. برعکس ، در مناطقی که زمستان های کوتاه و ملایمی دارند، ارقامی که نیاز سرمایی زیادی دارند، ممکن است واحد های سرمایی لازم را برای شکسته شدن کامل استراحتشان دریافت نکنند و بدین ترتیب رشدشان در بهار نا منظم خواهد شد.

زمان گلدهی غالبا با نیاز سرمایی رقم در ارتباط است. در ارقامی که نیاز سرمایی کمی دارند و گلدهی شان زودتر صورت می گیرد، رشدشان در بهار زودتر شروع می شود که این مساله نیز بستگی به مقدار واحد های گرمایی بعد از تکمیل شدن دوره ی استراحت دارد، درحالی که ارقام با یاز سرمایی طولانی در همان زمان، هنوز در حال ذخیره کردن واحد های سرمایی شان می باشند.

با وجود اینکه درخت در زمان خواب، بیشترین مقاومت را نسبت به سرما دارد، اما سرمای بیش از حد زمستان می تواند آسیب زیادی به آن وارد کند. درختان گیلاس وقتی کاملا خواب هستند می توانند تا دماهای c°  29- را نیز تحمل کنند. از طرف دیگر با وجود اینکه درختان در مدت گرمای هوا، تحمل خود را در برابر سرما از دست می دهند و در طی دوره های سرمایی، دوباره آن را به دست می آورند، اما از دست دادن تحمل به سرما بسیار سریع تر از مقاوم شدن در برابر سرما صورت می گیرد. یعنی درختانی که در گمای زمستان تحمل به سرما در آنها کاهش می یابد، نسبت به کاهش ناگهانی دما بسیار حساس می شوند. لذا مناطقی که در طی زمستان نوسانات دمایی زیادی دارند، مناسب کشت این میوه ها نمی باشند. بعضی از ارقام بویژه بسیاری از آنهایی که در روسیه و قسمت هایی از شرق و مرکز اروپا کشت می شوند، می توانند دماهای پایین تر را بهتر از سایر ارقام تحمل کنند و لذا آنها برای مناطقی با زمستان های سردتر پیشنهاد می شوند.

در مناطقی که سرمای زمستانه ی شدیدی دارند، وجود پوشش برف در روی زمین اهمیت زیادی دارد، زیرا برف به صورت عایق عمل می کند و باعث می شود تا کاهش دمای زمین و یخ زدگی متعادل شود. در این رابزه ریشه های گیلاس و آلبالو ( که معمولا مربوط به پایه هستند) در مقایسه با بخش های هوایی آنها ، حساسیت بیشتری نسبت به سرما دارند و پایه ها نیز ممکن است حساسیتشان در مقابل سرما یکسان نباشد. به عنوان مثال ریه های مازارد در دماهای زیر c° 11- از بین می روند، در حالی که ریشه های مهالب مقاومت نسبتا بیشتری در برابر سرما دارند و لذا ریشه های مهالب فقط زمانی آسیب می بینند که دما به زیر c° 15- برسد. در تحقیقی که زیر نظر یکی از مولفین صورت گرفت، چنین به نظر رسید که پایه ی کلت تحمل سرمایی کمتری از ارقام مازارد و مهالب دارد . تحقیق در این زمینه نشان داده است که تحمل به سرما را در پیوندک مقاوم و حساس به سرما افزایش دهند، در حالی که پایه های حساس به سرما از قبیل کلت، ممکن است مقاومت به سرما را در پیوندک کاهش دهند.

شرایط اقلیمی باغ گیلاس و آلبالو  فصل بهار

شروع رشد بهاره در مرحله ای از گرمای هوا صورت می گیرد که جوانه های رویشی و زایشی متورم می شوند و توانایی خود را برای مقابله با سرما از دست می دهند. لذا سرمای شدید بهاره می تواند جوانه ها، گل ها و میوه های جوان را از بین ببرد. همچنین با پیشرفت مراحل نمو، دماهای از بین برنده ی گل ها و میوه ها نیز به همان صورت افزایش می یابند.

جدول- میانگین دمای بحرانی یخ زدگی برای جوانه های گیلاس و آلبالو

مرحله

مرحله ی نمو جوانه

درصد آسیب دیدگی جوانه های گل

10% ( گیلاس)

90% ( گیلاس)

50% (آلبالو)

1

تورم اولیه جوانه

8.3-

15.0-

17.0-

2

سبز شدن اطراف جوانه

5.5-

13.0-

13.0-

3

سبز شدن نوک جوانه

4.0-

10.0-

5.5-

4

تشکیل خوشه گل

3.3-

8.3-

5.0-

5

باز شدن خوشه گل

2.8-

6.1-

4.0-

6

سفید شدن اولیه جوانه

2.8-

4.4-

3.5-

7

شکوفایی اولیه جوانه

2.2-

3.9-

3.5-

8

باز شدن کامل گل

2.2-

3.9-

3.5-

9

بعد از شکوفایی گل

2.2-

3.9-

3.5-

 

تعداد جوانه هایی که از بین می روند، بستگی به مدت زمان یخبندان و حداقل دمای موجود طی این مدت دارد. اما سرعت رشد تمام جوانه هایی که روی یک درخت قرار دارند یکسان نمی باشد. در این مورد جوانه هایی که سریع تر از بقیه رشد می کنند حساسیت بیشتری به یخ زدگی دارند. دماهایی که سردتر از دمای حداقل باشند، اکثر جوانه ها را با آستانه ی بحرانی خاص آن جوانه که در آن دما یخ می زند و از بین می رود مواجه می سازند. جوانه هایی که در بیرونی ترین بخش های درخت قرار داند، به سرعت گرمای خود را از دست می دهند و زودتر از سایر جوانه ها یخ می زنند. در عرض جوانه هایی که در داخل درخت قرار دارند و جوانه های دیگری که کمتر در دسترس می باشند، گرمای منعکس شده از طرف زمین را دریافت می کنند و بدین ترتیب این جوانه ها مدت بیشتری زنده می مانند. افزایش مدت زمانی که ئمای هوا زیر آستانه ی بحرانی قرار دارد، باعث می شود که تعداد بیشتری از جوانه ها تا  آستانه ی بحرانی سرمازدگی سرد شوند و یخ بزنند. د راین مورد جوانه های گل آلبالوی رقم مونت مورنسی به آسیب دیدگی از یخ زدگی بهاره که بلافاصله بعد از شروع تورم جوانه ها اتفاق بیافتد، بسیار حساسند. در زمان گلدهی، شکوفه های گیلاس و آلبالو می توانند در مقابل دمای c° 2- فقط نیم ساعت دوام بیاورند و در دمای c° 4- تمام شکوفه ها از بین می روند. دوره ی تناوب یخبندان در اوایل بهار و میانگین زمانی آخرین یخبندان های کشنده، آمار مهمی هستند که قبل از انتخاب محل باغ باید در نظر گرفته شوند.

نوع یخبندان بهاره نیز حائز اهمیت است. یخبندان ناشی از تشعشع که غالبا در مناطق آب و هوایی خشک بوقوع می پیوندند، زمانی رخ می دهد که زمین دمی خود را در شب های آرام بدون ابر از طریق تشعشع گرمایی به سمت آسمان از دست بدهد. زمین سرد هوای روی سطح خود را به سرعت سرد م کند و لذا ممکن است باعث آسیب دیدگی جوانه های گل شود که در قسمت های پایین تر درخت قرار گرفته اند. این پدیده علامت مطمئنی برای یخبندان ناشی از تشعشع گرما است. گرم کردن باغ با ماشین های بادی باغی که هوای بالا را با هوای سرد پایین مخلوط می کنند یا آب پاشی بارانی در طی یخبندان بهاره که از طریق گرمای نهان تشکیل یخ باعث نگهداری جوانه ها در بالای دمای بحرانی شان می شود، می توانند باعث کاهش آسیب دیدگی درختان از یخبندان ناشی از تشعشع گرما شوند.

با این حال در این موارد نیز وقتی دما به زیر c° 6- برسد، اثر آنها کم کم از بین می رود. در حال حاضر افزایش هزینه های سوخت برای گرمادهی و آب برای آب پاشی موجب شده است که روش های مرسوم مقابله با یخبندان بسیار گران تمام شوند. لذا ارزان ترین روش برای جلوگیری از آسیب زدن یخبندان، احداث باغ در محل هایی است که فاقد سرمای بهاره هستند و آسیب یخبندان در آنجا به حداقل می رسد.

در نقاطی که اقلیم مرطوب دارند، یخبندان ناشی از جریانات هوا یا یخبندان بادی وجود دارد. علت این مساله انتقال توده های هوای سرد به یک منطقه بعد از عبور جبهه های سرمایی از آن منطقه است. در این مناطق گرم کردن باغ تنها راهی است که زان های ناشی از یخبندان بادی را کاهش می دهد. متاسفانه حتی همین روش نیز به ندرت موثر واقع می شود، زیرا برای گرم کردن باغ و حفظ دمای بیشتر آن نسبت به محیط اطرافش، به گرمای زیادی نیاز می باشد. لذا در انتخاب محل باغ گیلاس یا آلبالو باید مناطقی که در آخر بهار و بعد از گلدهی درختان، این نوع توده های هوا را دارند انتخاب نشوند.

شرایط اقلیمی باغ گیلاس و آلبالو  فصل رشد

بسته به نوع رقم، از زمان گلدهی تا زمان رسیدن میوه های گیلاس و آلبالو 40 تا 80 روز وقت لازم است. هوای سرد یا باد در زمان گلدهی می توانند باعث کاهش فعالیت حشرات گرده افشان و کاهش جوانه زنی یا رشد دانه های گرده شوند و در نتیجه میوه بندی را کاهش هند. بارش باران در طول گلدهی می تواند باعث کاهش گرده افشانی یا آلوده شدن شکوفه ها به قارچ (Monilinia laxa)  یا باکتری (Pseudomonas syringae) شود. علاوه بر این، بارش باران قبل از برداشت میوه می تواند باعث ترک خوردن میوه ها و در نتیجه ابتلای آنها به پوسیدگی قهوه ای (monilinia fruticola) یا سایر پوسیدگی های قارپی میوه ( گونه های Alternaria , Botrytis cinerea , Cladosporium herbarum , Penicillium expansum) شود. بیماری های برگی از قبیل برگی گیلاس ( Coccomyces hiemalis , C. lutescens , Cercospora circumscissa , Alternaria citri ,Phyllosticta pruni) و سفیدک پودری (Podosphora oxayacanthae) موجب از بین رفتن برگ ها و کاهش رشد گیاه در فصل جاری و سال بعد می گردد. علاوه بر این، شرایط مرطوب برای شانکر های باکتریایی (Psedumonas mors prunorum) و قارچی (Cytospora cinta , valsa) ساقه که می توانند درخت را از بین ببرند مطلوب می باشد.

درختان گیلاس و آلبالو بعد از برداشت میوه و در طی مدتی که در حال ذخیره ی مواد غذایی برای فصل رشد بعدی هستند، نیاز به شرایط رشد مناسب دارند. شرایط نامساعد اقلیمی که فقط باعث ضعف رشد در این مدت شوند، منجر به کاهش ذخیره ی غذایی درخت می شوند و در نتیجه تحمل سرمایی درخت را در طول زمستان کاهش می دهند. خشکی بزرگ ترین لیل ضعف رشد در این مدت است و لذا مناطقی که با چنین مشکلی مواجه هستند، برای رشد کافی نیازمند آبیاری مکمل هستند ( آبیاری که به منظور جبران کاهش ذخایر رطوبتی خاک حاصله از نزولات جوی صورت می گیرد.)

دمای بسیار گرم هوا در طی فصل رشد نیز معمولا موجب تولید میوه های دو قلو می شود، زیرا هر مادگی گل در حین تشکیل، تبدیل به دو مادگی می شود.

عوامل فیزیکی محیط  باغ گیلاس و آلبالو

 عوامل محیطی در تعیین نوع آب و هوای منطقه نقش زیادی دارند. نزدیکی به منابع آبی، وسعت آنها، ناهمواری های موضعی سطح زمین، محل باغ و نیز محیط اطراف آن مستقیما بر وضیت رشد درخت تاثیر گذارند.

مجاورت با منابع آبی  باغ گیلاس و آلبالو

آب ضریب گرمایی ویژه ی بالایی دارد و تغییرات دمایی در آن به کندی صورت می گیرد. مجاورت منابع وسیع آب های آزاد نیز تا حدود زیادی باعث متعادل شدن هوای زمستان می شود. در مقابل، یخ زدن سطح دریاچه نیز هوای اطراف آن را سرد می کند و از سرگیری رشد و گلدهی در بهار را به تاخیر می اندازد، اما خطر یخبندان بهاره را کاهش می دهد. شدت یخبندان بهاره نیز می تواند با گرم شدن آب کاهش یابد، زیرا آب گرمای ذخیره شده در روز را در مقایسه با خاک برای مدت بیشتری در طی شب نگهداری می کند. لذا بنا به دلایل مذکور، در بعضی از مناطق کشت گیلاس و آلبالو از قبیل میشیگان باغات را در نزدیکی آبهای سطحی احداث کرده اند.

ناهمواری ها  باغ گیلاس و آلبالو

ناهمواری های سطحی بر جریان هوا و زهکشی آب تاثیر گذارند. جریان هوا به ویژه در فصل بهار بای تعیین حساسیت به یخبندان های ناشی از تشعشع گرما اهمیت دارد. زهکشی سطحی و زیر سطحی ( سطح خاک و زیر خاک) که در تمام سال حائز اهمیت است، وضعیت آب خاک و سیستم ریشه ای را تعیین می کند. دامنه های شیب دار، فرسایش خاک های لخت و برهنه را افزایش می دهند، اما خاک های روی پشته ها و نوک تپه ها نیز کمتر برای احداث باغ در نظر گرفته می شوند، زیرا خاک های سطحی این نقاط به علت فرسایش، زودتر از بین می روند و مجورتشان با باد نیز می تواند به میوه ها آسیب برساند. علاوه بر این، باد می تواند با ممانعت از رشد شاخساره ها و افزایش تلفات آب در اثر تبخیر و تعرق، حجم تاج درخت را کاهش دهد. همچنین زمین های شیبدار بر قابلیت استفاده و کارایی تجهیزات باغش تاثیر منفی می گذارند. به عنوان مثال بعضی از مناطق که زهکشی بسیار خوبی دارند، ممکن است شیب آنها بسیار بیشتر از حدی باشد که بتوان از تجهیزات باغی استفاده کرد.

جریان هوا  باغ گیلاس و آلبالو

هوای سرد سنگین تر از هوای گرم است و لذا به سطح زمین می آید و به سمت پایین شیب و پایین ترین قسمت جاهای مرتفع جریان می یابد. لذا باغ نباید در مناطقی از قبیل پایین یا ته دره ها که هوای سرد در آنها جمع می شود، احداث شود. محل هایی که از لحاظ نداشتن یخبندان مناسب تر هستند، معمولا بر روی زمین های تقریبا بلند تر نسبت به اطراف قرار دارند. نقاط پست، دامنه ها و دره ها نیز باید عاری از ردیف های درختان ، بادشکن ها و سایر مواردی باشند که مانع از جابجایی هوا و در نتیجه سکون توده هواهای یخبندان می شوند. ایجاد دریچه با هرس شاخه های پایینی باد شکن می تواند باعث سهولت جریان هوا و کاهش این مشکل شود. همچنین باغ های گیلاس و آلبالو نباید در اراضی سطحی احداث شوند، زیرا جریان هوای سرد در این مناطق به حاقل خود می رسد و شانس کمی برای رهایی از خطر یخبندان وجود خواهد داشت.

زهکشی آب  باغ گیلاس و آلبالو

برجستگی های سطحی زمین با انجام عمل تخلیه، امکان رزهکشی رواناب ها را فراهم می کنند و لذا برای جلوگیری از آب گرفتگی خاک در طی بارش شدید باران یا ممانعت از آب شدن سریع برف ها لازم می باشند. زمین های هموار یا پست معمولا مرطوب تر از زمین های شیبدار هستند و لذا اگر این نوع زمین ها برای احداث باغ در نظر گرفته شوند باید برای حل چنین مساله ای نیز زهکشی سطحی یا زیر سطحی ایجاد کردن آن باعث از بین رفتن حالت ماندابی می شود و بدین وسیله از غرقاب شدن سطح خاک کاسته می گردد. با این حال باد به این مساله نیز توجه داشت که تخلیه ی رواناب های سطحی می تواند باعث فرسایش سطحی شود و موجب گردد که خاک سطحی پوشش ریشه ها و مواد غذایی خاک از بین بروند.

شرایط خاک  باغ گیلاس و آلبالو

در صورتی که باغدار بخواهد مانع از احداث باغ در مکان هایی با خاک نامطلوب و فقیر شود یا خواسته باشد در زمین های حاشیه ای عملیات مناسبی برای افزایش طول عمر و باردهی درختان باغ انجام دهد، باید درک صحیحی از وضعیت خاک مکان مورد نظر داشته باشد. بعضی از مشکلات مربوط به خاک از قبیل نقاط پست، دره های باریک، مناطقی که رشد طبیعی گیاه را کاهش می دهند یا مناطقی که با مبدا گیاه مورد نظر متفاوتند را می توان از طریق بازدید منطقه از نزدیک مشاهده کرد. تمام این موارد حاکی از تفاوت در نوع خاک یا پروفیل منطقه است. بنابراین گودال ها یا چاله هایی که برای تعیین پروفیل خاک محل مورد نظر حفر می شوند، اطلاعات مناسبی را در اختیار باغدار قرار می دهند.

با حفر نیمرخ خاک، شرایط خاک، حجمی از خاک که برای رشد ریشه مناسب است و همچنین مقدار مواد غذایی موجود برای رشد درخت و نیاز به آبیاری و زهکشی مشخص می شوند. در این رابطه بافت و ساختمان خاک دو متغیر مهمی هستند که میزان زهکشی و ظرفیت نگهداری آب را مشخص می کنند و لذا تاثیر زیادی بر ریشه دهی دارند. خاک مناسب گیلاس و آلبالو باید به صورت یک بستر لومی با خاصیت تامپونی خوب و حداقل یک متر عمق، دارای زهکشی مناسب اما با ظرفیت خوب نگهداری آب باشد.

سیستم های ریشه ای گیلاس و آلبالو به زهکشی ضعیف یا خاک های مرطوب حساسند. در خاک های مرطوب منافذ خاک کاملا با آب پر می شوند و در صورتی که کلیه ی منافذ هوا نیز با آب پر نشده باشند فقط منافذ کمی وجود خواهند داشت که حاوی هوا خواهند بود.

جدول- حساسیت پایه های پرونوس به شرایط غرقابی

نام معمولی

نام علمی

میزان حساسیت

بادام

P. amygdalus

بسیار حساس

زردآلو

P. armeniaca

بسیار حساس

گیلاس مهالب

P. mahaleb

بسیار حساس

هلو

P. persica

بسیار حساس

آلوی نماگرد

P. davidanca

بسیار حساس

گیلاس مازارد

P. avium

حساس

آلبالوی انگلیش مورلو

P. cerasus

نیمه حساس

آلوی ژاپنی

P. salicina

نیمه حساس

آلوی میروبالان

P. cerasifera

نسبتا متحمل

آلوی برومپتون

P. domestica

نسبتا متحمل

آلوی سنت جولین

P. insititia

نسبتا متحمل

آلوی ماریانا

P. cerasifera × munsoniana

متحمل

 

آب در مقایسه با هوا، اکسیژن کمتری را در اختیار گیاه قرار می دهد و این اکسیژن نیز به کندی در خاک منتشر می شود، زیرا این انتشار از طریق مجاری بین ذرات خاک صورت می گیرد. وقتی منافذ خاک پرآب می شوند، از مقدار اکسیژنی که برای تنف ریشه حیاتی و لازم است، مقدار بسیار ناچیزی باقی می ماند. آزمایشی که زیر نظر بکمن انجام شد، از طریق فعالیت رشدی آلبالوی مونت مورنسی که روی پایه های مهالب کاشته شده در گلدان قرار داشت، حساسیت گیلاس و آلبالو به غرقاب بودن زمین را مشخص کرد. در این آزمایش درختانی که 2 تا 4 روز غرقاب شده بودند، برای بازیابی رشد شاخساره ایشان به 24 تا 40 روز وقت نیاز داشتند. همچنین درختانی که برای 8 روز یا بیشتر غرقاب شده بودند، دیگر فعالیت خود را از سر نگرفتند. این آزمایش نشان داد که حتی یک دوره ی کوتاه غرقابی، می تواند اثرات زیان با طولانی مدتی را برای درخت به بار آورد. علاوه بر این، خاک های مرطوب باعث گسترش پوسیدگی ریشه ی ناشی از Phytophthora می شوند.

پایه های مازارد غالبا در زمین هایی استفاده می شوند که مشکل زهکشی ضعیف دارند، زیرا این پایه ها قدرت ریشه زایی سریع تری از مهالب ها دارند و این ویژگی به آنها این امکان را می دهد که در خاک هایی که به هر نسبت غرقاب هستند، مورد استفاده قرار گیرند. غرقاب مکرر یا سطوح ایستابی بالا ممکن است موجب توسعه ی سیستم ریشه ای کم عمق در قسمت فوقانی لایه های از خاک که معمولا غرقابند، می شود. این گونه سیستم های ریشه ای به تنش های خشکی فصل های خشک سال حاسند و لذا ممکن است موجب استقرار ضعیف درخت شوند.

بافت و ساختمان خاک  باغ گیلاس و آلبالو

بافت خاک از طریق اندازه ی ذرات خاک (شن ، سیلت و رس) که اجزای سازنده ی خاک به شمار می روند تعیین می شود. نظم این اجزای اولیه نیز که ساختمان خاک محسوب می شوند، تعیین کننده ی اندازه ی منافذ خاک است. خاک های دارای ذرات بزرگ از بیل خاک های شنی منافذ بزرگی دارند و لذا چنین خاک هایی قادر به نگهداری آب نیستند و با زهکشی که دارند آب را به سرعت به لایه های پایین پرفیل خاک منتقل می کنند. خاک های شنی فاقد ظرفیت نگداری آبند و عدم دارا بودن ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) این خاک ها به این معناست که چنین خاک هایی به راحتی مواد غذایی خود را از طریق آبشویی از دست می دهند. در مناطق خشک غرب آمریکا که غالبا دارای چنین خاک هایی هستند، پایه های مهالب ترجیح داده می شوند، زیرا این پایه ها نسبت به پایه های مازارد، خشکی را بیشتر تحمل می کنند. در چنین شرایطی، معمولا رشد درختانی که روی پایه های مازارد قرار دارند بیشتر از درختان روی پایه های مهالب است.

وجود رس و مواد آلی در خاک باعث چسبیدن ذرات اولیه ی خاک به همدیگر می شود و با چسبیدن این ذرات به هم، خاکانه ها به وجود می آیند. فضاهای موجود در بین ذرات بزرگتر خاک، زهکشی آب را سریع تر می کند، اما مقداری آب نیز در منافذ درون آنها باقی می ماند. خاک هایی از نظر اندازه ی ذرات مناسب و ایده آل می باشند که علاوه بر دارا بودن منافذ کوچک برای نگهداری آب، دارای منافذ بزرگتر برای زهکش خوب آب و انتشار اکسیژن به داخل خاک باشند.

خاک هایی که بافت ریزی دارند، از مقدار زیادی رس تشکیل شده اند و تعداد زیادی منفذ کوچک دارند که موجب کندی زهکشی آب می شوند. این خاک ها براحتی غرقاب می شوند و می توانند برای حیات درختان گیلاس و آلبالو مشکل ساز باشند. بنابر این باغدار باید گونه های درختی دیگری از قبیل سیب، گلابی یا آلو را در این خاک ها کشت کند. در غیر اینصورت چاره ای بجز انتخاب پایه و اصلاح خاک با وسایل فیزیکی وجود ندارد. در این موارد پایه هایی از قبیل مازارد یا پایه ی دورگه ی M×M2 که دورگه ای از مازارد و مهالب است، باید به جای پایه ی مهالب مورد استفاده قرار گیرند.

محدودیت پروفیل خاک  باغ گیلاس و آلبالو

ظرفیت نگهداری آب خاک همانقدر که بستگی به بافت خاک دارد، به ویژگی های پروفیل خاک نیز بستگی دارد. تغییرات ناگهانی بافت خاک می تواند حرکت آب زیر زمینی را محدود کند. تغییر یک لایه ی شنی به یک لایه ی رسی یا لایه ی رسی به شنی باعث فرآیندی می شود که مانداب شدن نام دارد و رطوبت اضافی خاک حاصله از این فرآیند در بالای خاک باعث محدودیت رشد ریشه می شود.

علاوه بر این، رشد ریشه در لایه های فشرده ای از قبیل لایه ی فشرده شده در اثر عبور تراکتور، لایه های سخت تحت الارضو لایه های رسی محدود می شود. ریشه ها در این خاک ها نی توانند ذرات خاک را کنار بزنند. منافذ بزرگ خاکی نیز وجود ندارند تا ریشه بتواند در آنها رشد کند. لذا بدلیل اینکه ریشه ها نمی توانند به درون این لایه نفوذ کنند، در بالا آن جمع می شوند. این گونه سیستم های ریشه ای کم عمق در مقابل تنش های خشکی طول فصل حساسیت بیشتری دارند، زیرا حجم ریشه ی کمی برای کسب آب دارند.

سابقه ی محصول قبلی کشت شده در محل مورد نظر  باغ گیلاس و آلبالو

در محلی که برای احداث باغ در نظر گرفته شده ات، محصولات قبلی کشت شده بر وضعیت خاک تاثیرات مثبت یا منفی داشته اند. به عنوان مثال، کشت قبلی درختان گیلاس یا آلبالو در این مکان ممکن است مشکلات بازکاشت را بوجود آورد. علت مشکلات ناشی از بازکاشت نیز ممکن است نماتد ها، قارچ های خاکزی، پس مانده های مواد سمی یا عوامل ناشناخته ی دیگر باشند. بعضی از این مشکلات ممکن است با ضدعفونی خاک یا انتخاب پایه های مناسب که هموارهبهترین راه مقابله با این مشکلات بوده اند برطرف شوند. همچنین در زمینی که مدت زیادی محصولات ردیفی کشت می شده است، بعلت کار مداوم وسایل سنگین یا انجام سله شکنی در یک عمق ثابت، بخصوص در مواقعی که خاک رطوبت زیادی داشته است، لایه های شخم خورده که ناحیه ی متراکم شده ای در پروفیل خاک هستند، بوجود می آید. لذا برای ممانعت از زهکشی ضعیف باید این گونه لایه های غیر قابل نفوذ از طریق زیر شکنی خاک شکسته شوند. علاوه بر این، خاک های متراکم ممکن است فاقد یک یا چند ماده ی غذایی باشند. اما این مساله را می توان به راحتی از طریق تغذیه ی مناسب گیاه که بر اساس تجزیه ی خاک صورت می گید، برطرف کرد. محصولاتی از قبیل سیب زمینی، توت فرنگی و یونجه میزبان قارچ Verticilliu, می توانند گیلاس و آلبالو را نیز آلوده کنند. لذا برای چی بردن به وجود این قبیل جانداران باید قبل از انتخاب محل باغ برای کشت گیلاس یا آلبالو، خاک آن محل مورد آزمایش قرار گیرد.

محل هایی دست نخورده که هنوز به همان حالت طبیعی خود باقی مانده اند، غالبا دارای خاک های هستند که شرایط مناسبی برای کشت و کار دارند. به عنوان مثال، وجود درختان سپیدار (Populus) ، بید (Salix) یا هر گونه ی آبدوست دیگر ممکن است دلیلی بر وجود یک سطح ایستابی بالا و وضعیت نامناسب رطوبتی خاک باشند. در عوض، گونه های کاج (Pinus) خاک های عمیق، درشت و شنی را می پسندند. باید توجه داشت که مناطق جنگلی غالبا فاقد افق A سطحی خاک های متداول کشاورزی می باشند. در بسیاری از موارد این خاک ها دارای یک افق کم عمق O هستند که به صورت هوموس در سطح خاک وجود دارد. زیر افق O یک افق آبشویی E وجود دارد که غالبا فاقد مواد غذایی است، زیرا ذرات رس و سیلت به سطوح پایین تر پروفیل شسته شده اند.

مناطقی که قبلا به صورت جنگل بوده اند یا جاهایی که باغات قدیمی یا از بین رفته وجود داشته است، مکان های مناسبی برای بسیاری از آفات و بیماری ها هستند. قارچ Armillaria mella که باعث پوسیدگی ریشه ی آرمیلاریایی یا بیماری عسلک قارچی می شود، مخصوصا برای درختان گیلاس یا آلبالویی که روی پایه ی مهالب قرار دارند کشنده می باشد. گیلاس و آلبالو های وحشی که در اطراف اراضی جنگلی یا پرچین ها رشد می کنند نیز غالبا منبعی مناسب برای عوامل بیماریزا محسوب می شوند. در ایالات متحده ی آمریکا، رقم پرونوس ویرجینیا یا گیلاس چوک، یکی از میزبان های ثانویه س بیماری ایکس است. این بیماری یک عارضه ی خسارتزای بالقوه است که عامل آن یک مایکوپلاسما است. در مناطقی که باغات قدیمی وجود داشته اند، نباید تا موقعی که مشکل زهکشی برطرف شود، بازکاشت شوند.

آماده سازی محل  باغ گیلاس و آلبالو

زمانی که محل باغ انتخاب شد، باید آن محل برای احداث باغ گیلاس یا آلبالو نقشه برداری و آماده سازی شود. لذا باید هرگونه عامل محدود کننده در کشت گیلاس و آلبالو مشخص شود تا امکان توسعه ی راهکار های موجود رای جلوگیری یا به حداقل رساندن اثرات منفی این عوامل بر تولید و سود آوری فراهم گردد. برای این منطور باید یک نقشه برای کل باغ تهیه شود.