اثرات خاک و اتمسفر بر وضعیت آب درخت گیلاس و آلبالو

خاک محل ذخیره ی رطوبت مورد نیاز برای رشد درخت است. عمق و بافت خاک میزان ظرفیت نگهداری آب را در آن تعیین می کنند. حجم خاکی که ریشه ی درخت در آن پیشروی می کند نیز تعیین کننده ی مقدار آبی است که خاک می تواند در دسترس گیاه قرار دهد. رطوبت موجود در خاک یا به عبارت دیگر مقدار آب خاک که توسط درخت قابل جذب می باشد، بین پتانسیل آبی 1/0 تا 15 مگا پاسکال قرار دارد که این پتانسیل ها به ترتیب مربوط به ظرفیت نگهداری آب مزرعه و % پژمردگی دائم می شوند.

پتانسیل اتمسفر نزدیک سطح برگ در روزهای گرم و آفتابی بسیار کاهش می یابد و به کمتر از 100 مگا پاسکال می رسد. این شیب زیاد پتانسیل که در اطراف درخت وجود دارد باعث می شود که آب از خاک به طرف بالای درخت حرکت کند و از آنجا به سمت اتمسفر خارج شود. تعرق سطح برگ که از طریق منافذ روزنه ای صورت می گیرد، موجب ایجاد اختلاف پتانسیلی بین روزنه و ریشه و در نتیجه رانده شدن آب به سمت بالای درخت می شود. آب موجود در لوله های مویین بافت آوند چوب تحت مکش قرار دارد و به قدری به این لوله های مویین می چسبد (خاصیت چسبندگی آب به سایر اجسام از طریق پیوندهای هیدروژنی) که مانع گسیختگی آب در حال صعود به سمت نوک گیاه می شود. آبی که از ریشه ها به اطراف درخت منتقل می شود و از طریق تعرق در سطح برگ تبخیر می شود، در هنگام شب به حد صفر می رسد و در طول ظهر به حداکثر خود می رسد. شدت تعرق از طریق اندازه ی منافذ روزنه ها (مقاومت روزنه ای) قدرت تبخیر اتمسفر، رطوبت موجود در خاک و مقاومتی که در سر راه حرکت آب به تمامی درخت وجود دارد کنترل می شود. در این رابطه از آنجایی که مقاومت درخت تثریبا ثابت است و رطوبت خاک نیز مخصوصا زمانی که آبیاری صورت می گیرد به کندی دچار تغییر می شود، بنابراین میزان تعرق غالبا از طریق مقاومت روزنه ای و آب و هوا تعیین می شود. تعرق نیز که معمولا به صورت آب گرم از دست رفته از هر واحد برگی در یک ساعت اندازه گیری می شود، روزانه از حدود صفر در شب به بیشتر از یک گرم روز بر متر مربع ساعت (g dm ^-2 h^-1) در طول روز می رسد. این مساله مربوط به پتانسیل آبی برگ است که از 5/0 در شب به 5/1 تا 0/2 مگاپاسکال درطول روز می رسد. در روزهای آفتابی وقتی که رطوبت خاک تا نزدیک نقطه ی پژمردگی دائم تخلیه می شود، پتانسیل آبی برگ ممکن است به 5/2 تا 0/3 مگاپاسکال برسد. در این قبیل روزها روزنه ها بسته می شوند تا از کاهش بیشتر آب جلوگیری شود. لذا در این چنین شرایط حاد، تعادل اسمزی برگ و سایر بافت ها کمک می کند تا پژمردگی و سایر آسیب ها به حداقل خود برسند.