چشم انداز سیستمهای هرس و تربیت گیلاس و آلبالو

 با وجود این که بیشتر درختان گیلاس و آلبالویی که در سراسر جهان کشت می شوند درختان یک یا چند رقم هستند که به صورت گلدانی هرس و به فرم هرمی تربیت می شوند، اما امروزه بیشتر گرایش به سمت سیستم های جدید هرس و تربیت می باشد. این سیستم ها باوجود این که در مورد سیب تا حد زیادی گسترش یافته اند، اما در مورد گیلاس فقط تعدادی از آنها در چند نقطه ی جهان آزمایش شده اند. این سیستم ها شامل سیستم جناغی، سیستم چهار سیمه ی سوییسی و سیستم های مختلف دوکی شکل می باشند. سیستم پنجه ای سیستم دیگری است که بر خلاف سایر سیستم ها، سالیان زیادی است که به طور گسترده از آن در ایتالیا استفاده می شود. متأسفانه درختان گیلاسی که روی پایه ی مهالب کشت شده اند سازگاری ضعیفی با این سیستم های کاشت متراکم دارند.

یکی از راه های رسیدن به این هدف، کشت درختان در خاک های نرم مناطقی با بارش تابستانه ی کم و استفاده ی منطقی از آبیاری است. اگر این کار همراه با کاربرد سیستم تربیت جناغی که در ایالت ویکتوریای استرالیا توسعه یافته است انجام شود، موفقیت آمیز خواهد بود.

باوجود این که تجهیزاتی که آب را در اول فصل حفظ می کنند (آبیاری کم تنظیم شده (RDI)) در کنترل رشد اضافی درختان هلو و گلابی که با سیستم های جناغی تربیت شده بودند مفید بوده اند، اما در مورد درختان گیلاس یا آلبالویی که زودرس هستند، کمبود شدید آب در زمان حد اکثر فعالیت رشد شاخساره می تواند منجر به کاهش اندازه ی میوه شود.

سیستم داربستی جناغی برای گیلاس 

 سیستم داربستی جناغی را برای گیلاس می توان به صورت زیر توضیح داد برای این کار ابتدا تبرک هایی

به قطر ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلی متر و طول 6/3 متر، به میزان 8/0 متر به صورت V شکل و با زاویه ی ۶۰ درجه

نسبت به افق در زمین فرو برده می شود. به این ترتیب فاصله ی تیرکها از هم 8/1 متر می شود.

این چارچوبه های V شکل به فاصله ی 10 متری از همدیگر بر روی ردیف های در نظر گرفته شده برای نهال های گیلاسی نصب می شوند و دو سیم بلند بسیار انعطاف پذیر فولادی (به قطر 8/2 میلی متر) به هر

یک از تیرک ها متصل می شود. یکی از این سیمها به نوک تبرک و دیگری به فاصله ی 8/1 متر پایین تر

بسته می شوند. سپس سیم های موقتی (به قطر 6/1 میلی متر) به تعداد ۵ عدد بین ۲ سیستم دائمی به منظور تربیت درخت به تبرک ها متصل می شوند. بعد ار این، تمام سیم ها کشیده می شوند و به لنگری که در انتهای هر ردیف در داخل خاک فر و برده شده است متصل می شوند

سال کاشت

در سال اول برای تربیت درختان دو شاخساره از نهال در فصل بهار انتخاب می شوند. ابن نهال ها توسط یک ر یسمان که از پایین نهال به سیم بالایی هر طرف ساختار V شکل کشیده شده است تربیت می شوند.

در ابن مورد چند روش نگهداری شاخساره ها با ریسمان که تاکنون انجام شده اند با موفقیت همراه بوده اند.

سال دوم

در سال دوم محلوط پرومالبن (مخلوط خاصی از  GA₄₊₇ و بنزین آدنین) و رنگ آکریلیک بر روی جوانه هایی که روی ۱ تا 5/1 متری طول شاخساره ها در سال اول تشکیل شده اند استعمال می شود. شاخساره های جانبی که با این تیمار تحریک می شوند به سیم های مجاور شان بسته می شوند. برای این کار ابتدا شاخساره ها را با زاوبه ی ۳۰ تا ۴۵ درجه نسبت به شاخه ی پیشوای اصلی قرار می دهیم و سپس برای پر کردن فصای روی داربست ها، آنها را به صورت عمودی هدایت می کنیم.

 سال سوم و بعد از آن

در سال سوم دوباره بر و مالین بر روی شاخساره های یکساله ی شاخه ی پیشوا و شاخساره های ثانویه ی قوی کشیده می شود. در این موقع شاخساره های سه ساله و بخشهای پایین تعدادی از شاخه ی پیشوا باید گل بدهند. تربیت با هدف پرسازی فضای داربست ها ادامه می یابد. ارقام مختلف عادت شاخه دهی متفاوتی دارند و از این رو سازگاریشان به ترتیب داربستی با همدیگر متفاوت است.

در سال دوم معمولا هرس تابستانه دوبار انجام می شود. در آن شاخساره های رشد کرده در داخل چار چوب V شکل و همچنین شاخساره هایی که کاربردی جهت پر کردن فضای چارچوب ندارند حذف می شوند. در این سال برای این که ارتفاع نهال ها باید به بالای 5/2متر ساختار V شکل رسیده باشد، از انتها هرس می شوند. بنابراین انتهای نهال ها باید در اول تابستان پیرایش شوند و بعد از برداشت نیز شاخساره های جانیی بلندی که تازه به وجود می آیند هرس گردند تا از قطور شدن بسیار زیاد ساختار جلوگیری به عمل آید کشت جناغی با ۳۰۰۰ نهال در هکتار در استرالیا با دهی فوق العاده ای را در برداشته است و بر روی بیش از ۱۷ رقم مختلف گیلاسی آزمایش شده است. در نیوزلند که خاک ها عمق بیشتری دارند و معمولا باران تابستانه در آن بیش از استرالیا می باشد، کنترل رشد نهال های گیلاس بر روی داربست های سیستم جناغی ممکن است مشکلات بیشتری در بر داشته باشد. برای این منظور از یک محلول کند کننده ی رشد به نام پاکلو بوترازول استفاده می شود.

سیستم چهار سیمهای سوئیسی برای گیلاس و آلبالو

 طی تحقیقی که در سوئیس صورت گرفت مشاهده شد که با ترکیب دو هرس تابستانه (اولی در ماه ژوئن و دومی در اواخر ژولای با اوایل آگوست) با خم کردن شاخساره ها، ارقام گیلاس کشت شده بر روی پایه ی 12/1.F می توانند داخل فضای پرچینی مخصوص این سیستم با موفقیت نگهداری شوند. یک شکل این سیستم به صورت  تربیت چند شاخه ی اصلی  به فرم اریب نسبت به شاخه ی پیشوا بود که با استفاده از چهار سیم افقی بر روی تیرک ها صورت می گرفت. در این سیستم شاخه ی پیشوا با عمل جوانه برداری به طور مرتب ضعیف می شد تا بدین وسیله نور زیادی به مرکز درخت بتابد. این سیستم به خارج از سوئیس که مبدآ ان است زیاد توسعه پیدا نکرد.

سیستم دوکی برای گیلاس و آلبالو

 ظاهراً سیستم های مختلف تربیت دوکی از قبیل دوکی باریک، دو کی هلند شمالی، محور مرکزی یا بسیاری از فرمهای دیگر آن در بین تولیدکنندگان گیلاس رایج تر از بقیه ی سیستم ها می باشند، زیرا امکان استفاده ی پایه های پاکوتاه در این سیستمها بیشتر است. اصول و عملیات این فن شبیه مواردی است که در مورد سیب توضیح داده شده اند. اما زمان هرس و تربیت درختان گیلاس به علت حساسیت بیشترشان به بیماری ها متفاوت است.

طی تحقیقی که توسط زن در شمال آلمان صورت گرفت، تربیت به روش سیستم آزاد دوکی برای گیلاس استفاده گردید. در این سیستم باید یک شاخه ی پیشوای مرکزی قوی در نهال نگهداری شود و سپس در سال های اولیه بعد از استقرار نهال، هرس به میزان بسیار کمی بر روی آن اعمال گردد. هدف از این کار، تولید یک درخت به فرم هرم طبیعی است. این عمل در حالی که معمولا در ارقامی که انشعابات آنها به صورت آزاد رشد می کنند، شکل فوق العاده خوبی به درخت می دهد، اما در مورد سایر ارقام از قبیل استلا و لاپینز که در حالت طبیعی در موقع جوان بودن درخت به سختی شاخه می دهند، این سیستم موجب شکل گیری ضعیف درخت می شود. در مورد این ارقام لازم است شاخه ی پیشوا شدیدتر سر برداری شود تا بدین وسیله شاخه های اولیه به حد کافی نمو کنند.