اصول و روشهای استفاده از مواد تنظیم کننده ی
زیستی گیاه در تولید گیلاس و آلبالو
ان.ای. لونی
مرکز تحقیقات کشاورزی و صنایع غذایی کانادا
Summerland, BC VOH IZO, Canada
مقدمه
در پرورش درختان میوه جهت سهولت تکثیر گیاه، کنترل جنبه های مختلف رشد و دستیابی به اصلاحات ویژه در باردهی و کیفیت میوه، از مواد شیمیایی تنظیم کننده ی رشد که در اینجا منظور همان تنظیم کننده های زیستی گیاهی هستند، به طور گسترده ای استفاده می شود. در این فصل راجع به فرآورده های تنظیم کننده ی زیستی گیاه و همچنین روش هایی که در این رابطه در نقاط مختلف جهان برای تولید گیلاس و آلبالو توسعه یافته اند، بحث می شود.
بعضی از این روش ها به طور گسترده ای توسط خزانه داران یا باغبانهای بسیاری از کشورها استفاده می شوند، اما سایر روش ها نادر هستند یا از نظر کاربرد محدودیت دارند. موارد اخیر و سایر روش هایی که اخیرا در حال گسترش هستند نیز شامل این قضیه می شوند، زیرا آنها پتانسیل هایی را از خودشان نشان داده اند که ممکن است بعداً توسط محققین ارزیابی شوند.
به عنوان مثال همه ی ما می دانیم که اقلیم اثر زیادی بر تأثیر مواد تنظیم کننده ی زیستی گیاه دارد و لذا افرادی که علاقمند به کشت گیلاس یا آلبالو در یک منطقه ی جدید هستند ممکن است تمایل به کاربرد روشهایی داشته باشند که با منطقه تطابق داشته باشند. علاوه بر این، در اغلب موارد عکس العمل ارقام به
جدول: کاربرد تنظیم کننده های زیستی گیاهی مهم در تولید پیلاس و آلبالو
|
گروه مواد رشد طبیعی |
گروه مواد رشد مصنوعی |
کاربرد در تولید گیلاس و آلبالو |
|
اکسین |
||
|
ایندول- 3 استیک اسید |
ایندول -3- بوتیریک اسید (IBA) |
ریشه دار کردن قلمه |
|
نفتالین استیک اسید (NAA) |
کنترل رشد پاجوش، ریشه دار کردن ریزافزون ها |
|
|
نفتالین استامید (NAAm) |
بهبود میوه بندی گیلاس |
|
|
سایتوکنین ها |
||
|
راتین و مشتقات ان |
6-بنزیل آدنین (6-BA) |
تحریک ریشه دهی زیاد در سیستم های ریز ازدیادی تسریع در ایجاد انشعابات جانبی بر روی نهال های خزانه و توسعه سیخک های درختان بارده در ترکیب جبیرلین A4+A7 |
|
تیدبازوران |
ایجاد شاخساره ها در سیستم های باززایی گیاهان تراریخته حاصل از روش های مهندسی ژنتیک |
|
|
اتیلن |
||
|
اتیلن |
2- کلرو اتیلن فسفونیک اسید (اتفن) |
سهولت برداشت ماشینی خزانه برگ های نهال در خزانه بهبود مقاومت سرمایی جوانه تاخیر در شکوفایی جوانه های گل گیلاس برای جلوگیری از یخ زدگی |
|
جیبرلین |
||
|
مشتقات مختلف جیبرلین |
جبیرلین A4+A7
|
تسریع در افزایش شاخه های جانبی نهال ها در خزانه در ترکیب 6-BA |
|
|
اسید جیبرلیک(GA3) |
تاثیر در رنگ گرفتن میوه، بهبود کیفیت میوه گیلاس ، تاخیر در میوه بندی آلبالو،ایجاد میوه های پلرتنوکلوپ در ترکیب با اکسین ها یا سایتوکنین ها |
|
بازدارنده های رشد |
||
|
|
پاکلوپوتراول و سایر بازدارنده های تریازولی |
ممانعت از طویل شدن شاخساره |
|
دامینوزاید |
زود رسی میوه های گیلاس و آلبالو |
|
فنون مختلف استفاده از مواد تنظیم کننده زیستی گاه متفاوت است، به طوری که با ورود ارقام جدید ممکن است فرصت تازه ای برای استفاده از مواد تنظیم کننده ی زیستی گیاه به وجود آید.
مواد تنظیم کننده ی زیستی گیاه یک سری مواد شیمیایی مصنوعی یا طبیعی هستند که باعث افزایش مواد طبیعی رشد گیاه (هورمون های گاهی از قبیل اسید آبیزیک و انواع جیبرلین های طبیعی) و تسریع یا ممانعت یک فرایند فیزیولوز یکی متداول در گیاه می شوند. علاوه بر این ها، مواد شیمیایی تنظیم کننده ی زیستی گیاه در گیاهان فعالیتهای زیستی مفیدی را از خود نشان می دهند که بعضی از آنها (مواد طبیعی رشد گیاه) برای رشد و نمو مطلوب گیاه ضروری هستند. مواد تنظیم کننده ی زیستی گاه از طریق تنظیم مراحل با وقایع مخصوص دوره ی رشد و نمو موجب سازگاری با تناسب سلامتی گیاهان با محیط فیزیکی اطرافشان می شوند. این مواد باعث تکامل فرایندهای مهم و مختلف باغبانی ار فیل جوانه ری بدر، رشد شاخساره ها، گلدهی و میوه دهی می شوند.
در حالی که بیشتر این مواد ترجیحا برای استفاده طبیمی (مواردی که قبلاً ذکر شدند) و همین طور برای
سیستم های حفاظتی تولید (سردخانه ها، انبارها و ...) ساخته می شوند، اما لازم است بدانید مواد طبیعی یا مصنوعی تنظیم کننده ی زیستی گیاه، در سایر سیستم های زیستی نیز فعالیت های جرنی را از خود نشان داده اند. اما باید در نظر داشت که هدف از استفاده ی این مواد درخت یا میوه است. نه موجودات زنده ی دیگری که روی آنها وجود دارد. در واقع باید گفت که مواد کنند ه ی زیستی گیاه آقت کش نیستند و
نباید از آنها به عنوان آفتکش استفاده شود.
