اثرات محیط بر روی ترکخوردگی گیلاس و آلبالو
اثر دما
تاکنون تعدادی از محققین نشان داده اند که دما تأثیر قابل توجهی بر میزان ترک خوردگی میوه دارد. به طور کلی در این بررسی ها مشخص شد که با افزایش دما از C۱۰ به °40C، میزان ترک خوردگی به صورت خطی افزایش می یابد. تناسب بین دما و ترک خوردگی نشان می دهد که جذب آب توسط میوه احتمالاً یک پدیده ی فیزیکی است. در واقع بر طبق قانون پویزولی، شدت جریان مایعات در آوندهای باریک رابطه ی مستقیمی با دما دارد. اما از آنجایی که دما علاوه بر این مورد بر بسیاری از عوامل دیگر از قبیل قابلیت نفوذ پذیری دیواره ی سلولی و فرآیندهای بیوشیمیایی سلول نیز تأثیر گذار است، بنابراین نمی توان یک دلیل مشخص برای تأثیر دما بر این فرآیند بیان کرد. تأثیر دما بر ترک خوردگی نشان می دهد که خطر ترک خوردگی میوه ها در باغ طی روزهای گرم به هنگام بارش و درست بعد از آن (به عنوان مثال بعد از رگبار و رعد و برق) به میزان قابل توجهی بیشتر از مواقعی است که هوا سرد (طول شب یا روزهای سرد) می باشد. آگاهی از این مسأله به هنگام تصمیم گیری جهت حجم کاری که باید برای جلوگیری از ترک خوردگی انجام شود حائز اهمیت است.
شرایط محیطی باغ گیلاس و آلبالو
طی بررسی بسیاری از آزمایشات که در آنها حساسیت به ترک خوردگی ارقام به کمک شاخص ترک خوردگی مورد مقایسه قرار گرفته اند، معلوم شد که نه تنها حساسیت به ترک خوردگی از سالی به سال دیگر بسیار متفاوت است، بلکه از منطقه ای به منطقه ی دیگر نیز بسیار تفاوت دارد. متأسفانه در شاخص های ترک خوردگی منتشر شده نیز ممکن است تفاوت وجود داشته باشد، زیرا غالباً طیف نتایج اصل ایران بار گرفته شده با هم فرق دارد. عدم شباهتهای آبی که برای غوطه ور کردن میوه ها و تعیین ترک خوردگی استفاده می شود و تا حدودی تفاوت های موجود در تورژسانس میوه ها در زمان نمونه گیری نیز می توانند در اختلاف نتایج حاصله از آزمایشات مؤثر باشند. میوه مهمولا در اوایل صبح کاهش می یابد. در جدول ۳-۱۲ یک نمونه از این مسأله نشان دداده شده است. نتایج به وضوح نشان می دهند که حساسیت به ترک خوردگی به میزان قابل توجهی در در گرم ترین لحظه های روزهای خشک کاهش می یابد. در همین رابطه طی آزمایشی که روی رقم ونوس با دو تکرارهa و b صورت گرفت، وقتی یک بارش کوتاه مدت در بین ساعات 8 تا 10 صبح رخ داد شاخص ترک خوردگی در ساعت ۱۰ صبح به میزان زیادی افزایش یافت. اما این میوه ها سریع خشک شدند و در آزمایشی که ساعت ۱۲ ظهر صورت گرفت معلوم شد که با کاهش تورژسانس در این لحظه حساسیت به ترک خوردگی به طور معمول کاسته می شود. لذا از این نتایج برای ترک خوردگی در طول روز نیز تغییر می کند.
جدول : رابطه ی مقاومت به ترک خوردگی با زمان نمونه گیری
|
زمان برداشت (قبل از ظهر) |
درصد میوه های ترک خورده پس از چهار ساعت غوطه وری در آب |
|||||
|
ونوس |
بوتنرز |
وینستون |
||||
|
å |
b̊ |
å |
b̊ |
b̊ |
||
|
00/7 |
41 |
23 |
67 |
81 |
95 |
|
|
00/8 |
29 |
22 |
61 |
81 |
95 |
|
|
00/10 |
25 |
57 |
53 |
82 |
83 |
|
|
22/12 |
7 |
11 |
45 |
75 |
60 |
|
|
LSD95 |
7 |
6 |
5 |
6 |
4 |
|
لوین و همکاران اثر شرایط اقلیمی را در طول بارندگی و درست بعد از آن در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار دادند. سپس وی با پی بردن به کاهش ترک خوردگی میوه ها از طریق جریان داشتن کافی هوا در بین آنها پیشنهاد کرد که برای جلوگیری از این عارضه رطوبت درختان خشک شود و هوای باغ تحت پوشش فعالیت بالگرد یا بخاری های باغی قرار گیرد. بسیاری از باغداران برای کاهش ترک خوردگی، درختان را دقیقاً بعد از بارش باران تکان می دهند و عده ای دیگر، محلول پاش های بادی را که مایعی در داخل آنها قرار ندارد، در سراسر باغ قرار می دهند تا از آنها هوا با سرعت زیاد خارج شود و بدین وسیله رطوبت درختان گرفته شود.
با وجود چندین بار تلاش از طریق روابط ساده و پیچیده ای که مربوط به داده های هواشناسی و شاخص های ترک خوردگی بودند، نویسنده موفق نشد که اثر بسیار مهم اقلیم را بر روی مقاومت به ترک خوردگی به اثبات برساند. این گونه روابط فقط در آزمایشاتی به اثبات می رسند که در آنها چند و صعیت اقلیمی تحت کنترل قرار گیرد.
یک عامل اقلیمی ممکن است در یک مدت کوتاه با توجه به سایر عوامل دخیل در مسأله، اثرات کاملاً متفاوتی با سایر مواقع داشته باشد. به عنوان مثال اگر درجه حرارتهای زیاد با باد و آب و هوای خشک همراه شوند، تورژسانس را کاهش می دهند. بدین وسیله خطر ترک خوردگی کاهش می یابد. در مقابل اگر همین دماها در روزهای مرطوب و بارانی باشند، تورژسانس میوه و میزان جذب آب را افزایش می دهد و در نتیجه به خطر ترک خوردگی می افزایند. همواره بیشرین خطر ترک خوردگی در روزهای ابری با دوره هایی که وزش باد در آنها کم است و همچنین بعد از شب های گرم که شبنم روی میوه ها تشکیل می شود وجود دارد.
نتایج نشان می دهند که اقلیم علاوه بر دارا بودن این قبیل آثار کوتاه مدت، دارای آثار بلند مدتی نیز بر حساسیت میوه ها به ترک خوردگی می باشد. به عنوان مثال سال ها است این مساله مطرح است که آیا گیلاس های کشت شده در اقلیم های گرم از قبیل کالیفرنیا در مقایسه با میوه های کشت شده در یک اقلیم سرد مانند نروژ حساسیت بیشتری به ترک خوردگی دارند یا خیر؟ در این مورد منطقی است که انتظار
داشته باشیم تفاوت های موجود بین اقلیم ها احتمالاً بر محتویات کوتیکول، ایجاد ترک های پوستی قبل از برداشت، میزان ضخامت یا قابلیت ارتجاعی پوست، ساختار پوست و بالاخره اندازه ی روزنه های آن تأثیر داشته باشند. اما تاکنون هیچ گونه بررسی در زمینه ی مقایسه ی میوه ها در اقلیم های مختلف صورت نگرفته است.
