جلوگیری از ترک خوردگی گیلاس و آلبالو
در مقالات گزارشات زیادی وجود دارند که در آنها عنوان شده است عارضه ی ترک خوردگی میوه های گیلاس و آلبالو با کمک محلول پاشی با نمک های معدنی، قارچ کش ها و سایر مواد شیمیایی کاهش می یابد. اما در اکثر موارد این نتایج تکرار نشده اند. همچنین بسیاری از مواد شیمیایی مورد استفاده به علت دارا بودن اثرات ثانویه ی زیانبار، باقی ماندن بقایای آنها بر روی میوه ها و همچنین آسیب زدن به برگها، سازگار با امر اقتصاد باغ نمی باشند.
لذا انتظار می رود هر یک از ترکیباتی که در کاهش ترک خوردگی تأثیر مثبتی دارند حداقل یکی از خصوصیات زیر را دارا باشند.
باعث تأخیر یا کاهش جذب آب توسط میوه شود.
تعرق آب آزاد را از سطح میوه افزایش دهد.
پوست میوه را از لحاظ استحکام، خاصیت ارتجاعی و محتویات کوتیکول بهبود بخشد.
در این قسمست به چند گزارش که مربوط به پیشگیری از ترک خوردگی در گیلاس و آلبالو میباشند اشاره می شود.
محلولپاشی گیلاس و آلبالو با نمکک های کلسیم
برای اولین بار در سال ۱۹۳۶ مشاهده شد که وقتی تعدادی از باغات، ۵ تا ۶ هفته قبل از برداشت، توسط محلول بورداکس محلول پاشی شدند، میوه های ترک دار کمتری تولید کردند. این مسأله به سرعت توسط محققین پی گیری شد و در نتیجه طی آزمایشاتی که در همین زمینه برای مقایسه ی مخلوط بورداکس (مخلوط سولفات مارس و آمک به همراه آب) و هیدرو کسید کلسیم صورت گرفت، معلوم شد که هر دوی آنها آثار مثبت یکسانی بر ترک خوردگی دارند. لذا در این آزمایشات نتیجه گیری شد که یون کلسیم عامل شیمیایی مؤثر در این ترکیبات است. اما پاشش این مواد باعث باقی ماندن رسوبات قابل مشاهده بر روی میوه ها گردید و بدین ترتیب استفاده ی علمی از آنها غیر ممکن شد.
بنابراین در بیشتر آزمایشات اولیه، کلسیم برای بود ترکش خوردگی مورد ارزیابی قرار می گرفت. آزمایشاتی که در اوایل دهه ی ۱۹۵۰ بر روی رقم بینگ انجام شدند نشان دادند که فرو بردن میوه ها در محلول استات کلسیم با هیدروکسید کلسیم (01/0 مولار) تاثیر ناچیزی بر میزان ترک خوردگی شان دارد. اما در صورتی که همین نمک ها ۸ و ۱۸ روز قبل از برداشت (به غلظت 02/0 تا 2/0 مولار) به صورت محلول پاشی مورد استفاده قرار گیرند، شاخص ترک خوردگی را به میزان ۱۰ نا ۶۰٪ کاهش می دهند و ظاهراً حتی اگر رسوبات شیمیایی به کمک اسید استیک از بین بروند، باز همین نتیجه به دست می آید. علاوه بر این سایر محققین نیز نشان داده اند که محلول پاشی با کلسیم کازئینات ترک خوردگی را به میزان زیادی کاهش می دهد و باقیمانده ای بر روی میوه بر جا نمی گذارد. در مقابل، آکلی و بانگرس دریافتند که کلسیم، ترک خوردگی میوه هایی که در آب فرو برده می شوند را کاهش می دهد، اما وقتی بر روی درختان محلول پاشی می شود تأثیر آن کم است. این بررسیها ثابت کردند که فقط مقدار کمی از محلولی که روی میوه ها پاشیده می شود رسوب می کند و همچنین انتقال کلسیم از برگ ها به میوه ها نیز بسیار کم می باشد. همچنین بررسی های آزمایشگاهی که توسط نویسنده در دانمارک انجام شد نشان دادند که استات کلسیم (در یک محلول .(000313/0 مولار) شاخص ترک خوردگی را در مقایسه با آب مقطر به نصف می رساند .
با این حال در بسیاری از آزمایشات دیگر که استات کلسیم آزمایش شده است، تأثیر مثبت مهمی از آن مشاهده نشده است و فقط تیمار معتبر و قابل اطمینان تیماری است که به صورت محلول پاشی با محلول های ۵ % در هر ساعت در طول بارندگی باشد. این روش به خوبی در صد میوه های ترک خورده را کاهش می دهد. اما بقایای زیادی بر روی درخت باقی می گذارد و لذا این تیمار توسعه نیافته است. در سایر آزمایشات دانیش نیز که از 8/0 نیترات کلسیم، درست قبل از باران مصنوعی یا در طی آن به صورت محلول پاشی استفاده شد، از بین هشت آزمایش، نتایج 5 آزمایش کاهش خوردگی میوه های مهمی را در میزان ترک نشان دادند.
در ایالت واشنگتن توصیه های محلی، استعمال هفتگی کلرید کلسیم به صورتی که شروع آن سه الی چهار هفته قبل از برداشت باشد را پیشنهاد می کنند. اما طی فعالیتی که در حومه ی بریتیش کلمبیای کانادا صورت گرفت معلوم شد که اثر محلول پاشی با کلرید کلسیم ۳۵٪ در طی ۲ سال بسیار کم می باشد و لذا توصیه شد که باید به دنبال منابع کلسیم مؤثرتری در این زمینه بود. فعالیت دیگری که در مونتانا صورت گرفت نشان داد که ۳ بار محلول پاشی قبل از برداشت با هیدروکسید کلسیم در مقایسه با محلول پاشی با کلرید کلسیم همواره ترک خوردگی را به میزان بیشتری کاهش می دهد. باوجود این که شواهدی مبتنی بر اثرات مثبت کلسیم در کاهش ترک خوردگی وجود دارند و باوجود این که استعمال آن در بعضی از نقاط توصیه نیز توصیه شده است، اما به نظر نمی رسد که این تیمارها در عرصه ی تجاری موفقیت زیادی داشته باشند. یکی از مشکلات این روش، رسوباتی است که در اثر استفاده از محلول پاشی های کاملاً غلیظ، بر روی میوه باقی می مانند. یکی از راه حل هایی که احتمالاً در این زمینه وجود دارد، اصلاح آب باران از طریق یک محلول رقیق کلسیم می باشد که از طریق آبیاری بارانی با محلول های کلسيم در طول بارندگی انجام می شود و احتمالاً زمان شروع آن نیز ۱۰ الی ۱۵ روز قبل از برداشت می باشد. در آزمایشات غوطه ورسازی دانیش که در آن ترک خوردگی در مقایسه با تیمار با آب مقطر و نتایج آزمایشات آمریکاییها به میزان ۵۸٪ کاهش یافته بود، مشاهده شد که آبیاری با آب معمولی در مقایسه با آبیاری با آب تصفیه شده (عاری از املاح معدنی) باعث ترک خوردگی کمتر می شود. لذا این مسأله تأکید می کند که حتی مقادیر اندک نمکهای محلول در آب نیز می توانند باعث کاهش ترک خوردگی میوه ها شوند.
تاکنون دلایل احتمالی اثر مثبت کلسیم بر ترک خوردگی، به طور گسترده ای بررسی شده اند و در این میان عقیده بر این است که دو علت اصلی برای این مسأله وجود دارد:
اثر مستقیم کلسیم در کاهش میزان جذب آب آزاد روی میوه.
اثر طولانیتر آن بر روی ویژگی های پوست ميوه.
همان طور که در جدول ۴-۱۲ نیز نشان داده شده است، مطمئنا کاهش در میزان جذب آب مشاهده می شود.
جدول: مقدار آب جذب شده در ساعت بر حسب درصدی از آب میوه
|
رقم |
آب خالص |
استات کلسیم |
|
پیل پک |
55/0 |
28/0 |
|
مرتون گلوری |
35/0 |
08/0 |
|
پرایماور |
50/0 |
18/0 |
290
|
|
نوع ماده شیمیایی |
درصد میوه های ترک خورده |
|
1 |
مس- سولفور- آهک |
0/13 |
|
2 |
فالتان |
0/29 |
|
3 |
سولفور- گلویدین |
0/40 |
|
4 |
تیلات |
0/67 |
|
5 |
سیپرکس(فتلات) |
0/71 |
|
6 |
کاپتان |
0/72 |
|
7 |
فریام- سولفور-گلویدین |
0/74 |
|
8 |
آکتیدیون گلویدین |
0/77 |
|
9 |
شاهد(فقط آفت کش) |
0/82 |
|
10 |
سیپرکس |
0/88 |
|
11 |
گلویدین |
0/93 |
|
12 |
سیپرکس(بورات) |
0/96 |
با فرو بردن میوه ها در محلول براکس ۲۵% نیز میزان ترک خوردگی ممکن است تا حدود ۵۰ %کاهش
یابد. اما محلولپاشی با براکس 5/0 یا 0/1 % باوجود این که ترک خوردگی یکی از ارقام را به میزان زیادی کاهش داد، اما بر روی چند گونه ی دیگر هیچ تأثیری نداشت. تیمار با بور نیز مانند محلول پاشی با بسیاری از نمکهای فلزی باعث وارد آمدن صدمات شدید به برگها می شود.
