حفاظت درختان گیلاس و آلبالو از آسیب باران
قیمت زیاد گیلاس در بسیاری از بازارهای جهان و خسارات بسیار جدی که در اثر بارش باران به این میوه وارد می شود، محققین و گیلاسکاران را وادار کرده است تا برای یافتن راه حل هایی جهت حل این مشکل به تحقیق و بررسی بپردازند. در مجموع پذیرفته شده است که بیشترین خسارت ناشی از این مسأله، به علت تأثیر مستقیم باران بر روی میوه است که در نتیجه ی آن، آب جذب میوه می شود و موجب ترک خوردگی آن می گردد. بهترین راه حل مسأله این است که نقاطی برای احداث باغات این محصول در نظر گرفته شوند که دارای بارش کم یا فاقد بارش در زمان برداشت محصول باشند. متأسفانه این نکته فقط در تعداد کمی از کشورهای تولیدکننده ی گیلاس رعایت شده است و در بیشتر کشورها توجهی به این مسأله نشده است. راه حل های دیگری که در این زمینه وجود دارند عبارتند از: انتخاب ارقامی که تا حدودی نسبت به ترک خوردگی ناشی از باران از خود مقاومت نشان داده اند و همچنین استفاده از مواد جذب کننده ی سطحی یا مواد تنظیم کنندهی رشد گیاه برای بهبود مقاومت طبیعی شان به باران. این مواد و سایر مواد شیمیایی ممانعت کننده از ترک خوردگی، در فصل12 به طور کامل مورد بحث و بررسی قرار گرفته اند.
حفاظت فیزیکی میوه های گیلاس از آسیب باران با کمک ساختارهای محافظ، راهکاری است که تا این اواخر همیشه به عنوان راه حلی غیر اقتصادی مطرح بوده است. اما با وجود قیمت زیاد گیلاس در بازارهای جهان، در بعضی از کشورهای جهان از این ساختارها جهت حفاظت درختان استفاده می شود.
اولین آزمایشات صورت گرفته در این رابطه مربوط به کشور سوییس است، زیرا در این منطقه بارندگی زمان برداشت علت اصلی کاهش شدید محصول است. در این کشور تیرهای محکم (به ارتفاع 0/6 تا 5/6 متر) در داخل ردیفهای درختی بر پا شده و در بالای آنها کمانهای فولادی به عرض شش متر اتصال داده شده اند. در طرحی مشابه در بلژیک تسمه های فلزی به کار گرفته شد که تصویر آن را در شکل ۷-۱۶ مشاهده می کنید. ۳ هفته قبل از برداشت که در اغلب موارد، زمان شروع تغییر
رنگ میوه از سبز به سمت قرمزی و شروع حساسیت آن به آسیب ناشی از بارندگی ، یک پوشش پلاستیکی مقاوم به اشعه ماورای بنفش به عرض 6 متر و ضخامت 2/0 میلی متر در امتداد طول ردیف ها بر روی چارچوب فلزی انداخته می شود و از طرفین دو سرش سفت می گردد . در این سیستم مشکل دمای زیاد و ایجاد عرق در زیر پوشش پلاستیکی و همچنین افزایش خطر ابتلا به بیماری ها، این روش برای ارقامی که در سوییس در اول فصل یا اواط آن به بار می نشستند ، از نظر تجاری با ارزش بودند . در این کشور سود برداشت محصول ، کیفیت، اندازه و مرغوبیت میوه های برداشت شده تا حدود زیادی با کمک این روش بهبود یافته بود و میوه ای که در زیر این پوشش ها قرار داشت ، در سال هایی که باران های دائمی یا سنگین در زمان برداشت محصول می بارید 20 تا 60 % سود مازاد بر سود سالانه را در برداشت.
در بلژیک و بریتانیا بر سیستم های مشابهی در زمینه ی پوشش درختان گیلاس با رشد متوسط، توسط پلاستیک هایی که بر روی تسمه های فلزی متصل به تیرک ها قرار می گرفتند، ارزیابی شدند. در این بررسی ها یک سیستم بسیار خوب، اما گران تر در ایست مالینگ بریتانیا مورد آزمایش قرار گرفت که در آن از چارچوبه های فلزی استفاده شده بود و در فصل بهار بر رویشان پلاستیک کشیده می شد. این سیستم در هلند در ساخته شده در شکل ۸-۱۶ نشان داده شده است.
زیان های شدید وارده به میو، که در نیوزیلند، در اثر ترک خوردگی های ناشی از باران به وجود آمده بود باغداران را واداشت تا ساختارهای محافظ بزرگ تر از انواعی که در اروپا آزمایش شده بودند، در باغاتشان احداث کنند تا بدین وسیله بتوانند این سیستم ها را با بزرگترین درختان گیلاسی که در آن مناطق وجود داشت تطبیق دهند. چارچوبه ی محافظ این ساختارها کاملاً از فولاد ساخته شد. است و مانند گلخانه های دوطرفه به نظر می رسند، زیرا دارای تهویه های جانی و برآمدگی های بسیار بزرگ در سقفشان هستند این چار چوبه ها بایک پلاستیک بسیار بزرگ پوشانده می شوند.
این قبیل ساختارها باوجود این که در کاهش میزان ترک خوردگی میوه در باغات حفاظت شده، به مقدار کافی موفق بوده اند ، اما این ساختارها فوق العاده گران هستند و بعید به نظر می رسد که اکثر نقاط تولید گیلاس ، از نظر هزینه مقرون به صرفه باشند. علاوه بر این، برغم وجود ساختارهای بسیار مناسب در مقابل باران هنوز مقدار کمی از میوه ها دچار ترک خوردگی می شوند. این مسأله موجب تردید محققین بریتانیایی و نیوزلندی درباره مسأله ی که سال ها پذیرفته شده است و در ان چنین مطرح می شود که میوه ی گیلاس فقط در صورتی که میوه به طور مستقیم جذب کنند ، دچار ترک خوردگی می شوند، شده است.
در نروز نیز گیلاس ها با کمک پوشش های پلاستیکی در مقابل باران حفظ می شوند اما در این کشور ساختارهای مستقر شده اند که فقط اتصال اندکی با سقف دارند. با این حال ظاهرا حفظ این پوشش در مقابل آسیب ناشی از باد بسیار مشکل است.
اخیرا محققین در بریتانیا، اثرات پوشش های جزیی یا کاملاً پلاستیکی را که از اواخر ماه مه تا زمان برداشت (ژولای) بر روی درختان گیلاس کشیده می شوند، مورد بررسی قرار داده اند. در این بررسیها، اثرات ریز اقلیمی که در اطراف درخت به وجود می آید بر رشد شاخساره، میزان محصول و کیفیت آن مورد مطالعه قرار می گیرند. نتایج اولیه ی حاصل از این بررسی ها نشان می دهند که در فصولی که میانگین دما سردتر از حد متوسط است، وزن میوه در زمان برداشت ممکن است به میزان یک گرم در هر میوه، بدون کاهش میزان مواد جامد محلول آن کاهش یابد. در بسیاری از مناطق تولیدی گیلاس، کشت درختان در زیر پوششهای پلاستیکی برای مدت طولانی تر از چند روز قبل از برداشت و زمان برداشت، باعث به وجود آمدن یک سری مشکلات می شود.
به عنوان مثال، دمای زیر این پوششها ممکن است بسیار بالا رود و باعث سوزش سطحی و آسیب دیدگی
درختان شود. بنابراین برای برطرف شدن این قبیل مشکلات که در اثر گرمای زیاد زیر این پوشش ها به وجود می آیند فقط قسمت انتهایی درختان با پوشش های پلاستیکی مورد ارزیابی قرار می گیرند. این بر پوشش ها چتر مانند موجب سهولت جریان هوا از اطراف ردیفهای درختی می شوند و بدین وسیله به تهویه تاج درخت کمک می کند امروزه درختان نیاز به پوشش هایی دارند که ترکیبی از چتر پلاستیکی برای بالای درخت و ساختار تور مانند در اطرافشان، برای جلوگیری از ورود پرندگان به تاج درخت باشند.
روش دیگری که در این مورد در گذشته در ایالت واشنگتن آمریکا مورد آزمایش قرار گرفته بود و اخیراً نیز دانشمندان ایالت میشیگان بر روی آن تمرکز کرده اند، استفاده از یک ماده ی پوششی غیر قابل نفوذ در مقابل باران است که مانع تبادلات گازی میوه نمی شود. اما متأسفانه مواردی که تا کنون در این آزمایشات به دست آمده اند، از فرم ایده ال آن فاصله دارند و در زمان بارندگی، حتماً چند قطره باران از این پوشش ها به درخت و میوه ی آن نفوذ می کند.
در مجموع برای این که ساختارهای بارانی که در بالا توضیح داده شدند اقتصادی و مقرون به صرفه باشند باید سریع و ساده مستقر شوند، در مقابل آسیب های باد و طوفان ایمن باشند، راحت برداشته شوند و دوام طولانی داشته باشند. اما این انتظارات زمانی کاملاً قابل دستیابی می باشند که باغدار قادر باشد ارتفاع و عرض آن را به میران حداکثر سه متر محدود کند. پایه های پاکوتاه جدیدی که اخیراً از آلمان، بلژیک و فرانسه منتشر شده اند، ممکن است بتوانند انجام این کار را امکانپذیر کند. علاوه بر این ، در کشورهایی که مجوز استفاده از مواد شیمیایی تنظیم کننده ی رشد گیاه از قبیل پاکلوبوترازول (کولتار یا PP333) داده می شود، ممکن است برای محدود کردن رشد اضافه ی درخت تا حدی که مطابق با ساختارهای کوچک بارانی باشند، از این مواد استفاده شود بالاخره این که نیاز فوری به ارزیابی اقتصادی در زمینه ی استفاده از ساختارهای بارانی وجود دارد.