اصلاح مرکبات
تاریخچه
برنامه های مدون اصلاحی در مرکبات، از سال 1893 و در مرکز USDA (United States Department of Abriculture) آغاز شده است. پیشینه مطالعه انجام شده قبل از این تارخ به صورت پراکنده بوده و نتایج آن منتشر نشده است. در سال های 1895-1894 بروز یخبندان شدید سبب خسارت هنگفتی به باغ های مرکبات فلوریدا در آمریکا شد. مرکز USDA که توسط سوئینگل و وبر(Webber) به منظور مطالعه و بررسی انتخاب ارقام مقام به بیماری ها تاسیس شده بود، به پژوهش پیرامون ارقام مقاوم به سرما پرداخت. از سال 1924 دانشگاه فلوریدا برنامه اصلاح ارقام اسیدی را آغاز و از سال 1956 به انتخاب کلون های نوسلار و نیز ارقام مقاوم به نماتد مبادرت ورزید. سایر کشور ها نیز در زمینه اصلاح مرکبات پژوهش نموده اند. در جاوه، توکسوپیوس (Toxopeus) در سال 1920 پیرامون انتخاب ارقام مقاوم به فیتوفترا (Phytophtora) و در همان سال تورز (Torres) در فیلیپین و در سال 1930 پژوهشگران شوروی سابق درباره تهیه ارقام مقاوم به سرما و همچنین زود رسی مطالعه و تحقیق نموده اند.
اصلاح مرکبات در ایران با از بین رفتن مرکبات بذری در سال 1297 هجری، با استفاده از پیوند آغاز شد. با ورود ارقام اصلاح شده خارجی به رامسر در سال 1309، نقطه عطفی در گسترش و شناخت ارقام خارجی بوجود آمد. بذر پونسیروس که گیاهی مقاوم به سرماو بیماری های فیتوفترا است ، به عنوان گیاه زینتی در سال 1329 نیز وارد ایران شدو در سال 1339 در ایستگاه مرکبات رامسر کشت شد. در سال 1342 اکثر درختان مرکبات شمال کشور به علت کاهش دمای ناگهانی و سرمازدگی از بین رفتند. بعد از این رخداد، 21 رقم مختلف تجارتی جدید در شمال و جنوب کشور مورد آزمایش قرار گرفت. در سالهای بعد نیز ارقام دیگری وارد کشور شد و در ایستگاه های پژوهشی مرکبات شمال و جیرفت به مجموعه ارقام افزوده شد. در اوایل پاییز سال 1350، تعداد 48 رقم مختلف مرکبات به تعداد 100 جوانه از هر کدام، از یک شرکت آمریکایی واقع در کالیفرنیا خریداری و در اختیار سازمان عمران جیرفت قرار گرفت. در سال 1351 تعداد 28 رقم از مراکش وارد یاران شد و به کلکسیون پژوهشی مرکبات جیرفت اضافه شد. به طور کل از سال 1309 متجاوز از 118 رقم تجارتی وارد ایران شده و با روش پیوند به منظور اصلاح باغ های ایران مورد بررسی قرار گرفته است. روش های دیگر اصلاح از قبیل دو رگ گیری، انتخاب و نگهداری جهش های مطلوب، تهیه نهال های نوسلار نیز در دو دهه گذشته در کشور ما رایج بوده است. روش های اصلاح مرکبات به دو طریق جنسی و غیر جنسی (کلونال) (Clonal) در دنیا متداول است.